เก็บเอง วิเคราะห์เอง นักเลงพอ เก็บตัวอย่าง อย่างไรถึงจะถูกต้อง ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการนั้นก็คือ วิธีการเก็บตัวอย่างที่ถูกต้อง กระบวนการเก็บตัวอย่างหรือการสุ่มเก็บตัวอย่างถือเป็นหัวใจสำคัญที่จะส่งผลต่อความถูกต้องของผลการวิเคราะห์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการวิเคราะห์เกี่ยวกับการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อรา การเก็บตัวอย่างควรมีวิธีการสุ่มเก็บตัวอย่างอย่างจริงจังก่อนนำไปทำการวิเคราะห์ และอยู่ภายใต้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์อย่างสมบูรณ์ทั้งหมด การเก็บตัวอย่างอาหารหรือวัตถุดิบอาหารสัตว์ที่มีการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อรา สิ่งที่ท้าทายที่สุดในการเก็บตัวอย่างคือ การเก็บตัวอย่างอย่างให้เป็นตัวแทนที่แท้จริงจากตัวอย่างทั้งหมด ซึ่งตัวอย่างที่ส่งไปทดสอบมีน้ำหนักน้อยกว่า 1 กิโลกรัมจากตัวอย่างหลายตัน ดังนั้นจำนวนตัวอย่างที่ถูกเก็บมาควรเก็บมาจากหลายๆส่วน เพื่อให้ได้ตัวแทนที่ดี โดยตัวอย่างเหล่านี้จะถูกนำมารวมไว้ด้วยกันโดยทำให้เป็นเนื้อเดียวกัน และทำการแบ่ง 500 กรัมเพื่อส่งตรวจวิเคราะห์ ซึ่งจำนวนของตำแหน่งในการเก็บจะขึ้นอยู่กับน้ำหนักเริ่มต้นของอาหารทั้งหมด อุปกรณ์ที่ใช้ในการเก็บตัวอย่างเรียกว่า หลาว หรือ หลาวสุ่มตัวอย่าง (ดังภาพ) ขอยกตัวอย่างการสุ่มเก็บตัวอย่าง เช่น กรณีเก็บตัวอย่างวัตถุดิบอาหารบรรจุเป็นกระสอบ 1 คันรถ อาจใช้หลาวแทง 5-8 จุด แทงรอบคันรถและนำมารวมกันให้เป็นเนื้อเดียวกัน หรือถ้าเป็นการสุ่มเก็บตัวอย่างอาหารสัตว์ เช่นอาหารสัตว์ 1 ตันต่อคันรถ ใช้หลาวแทง 10 จุด จุดละ 100 กรัม และนำมารวมกันให้เป็นเนื้อเดียวกัน เป็นต้น วิธีการนี้จึงจะเป็นวิธีการสุ่มตัวอย่างเพื่อเลือกตัวแทนที่ดีของตัวอย่างสุดท้ายที่จะใช้ส่งไปทดสอบที่ห้องปฏิบัติการ
วิเคราะห์การปนเปื้อนสารพิษจากเชื้อรา รู้ยังไงว่าแม่น!!! วิธีการทดสอบการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อราในอาหารหรือวัตถุดิบอาหารสัตว์นั้น มีการทดสอบหลายประเภท โดยมีทั้งแบบการตรวจเชิงปริมาณและการตรวจเชิงคุณภาพ เทคนิคที่นิยมใช้ในการทดสอบ สามารถเรียงลำดับตามความแม่นยำจากน้อยไปมากได้แก่ (1) Mycotoxin Test Strips เป็นการตรวจแบบเชิงคุณภาพเท่านั้น โดยจะแสดงผลแค่ บวก หรือ ลบ (2) กึ่ง Strips เป็นการตรวจเชิงคุณภาพ และสามารถบอกปริมาณการปนเปื้อนได้คร่าวๆเท่านั้น (3) เทคนิคการตรวจวิเคราะห์แบบ ELISA หรือ Enzyme-linked immunosorbent assay เป็นเทคนิคที่ใช้หลักการทางภูมิคุ้มกันในการวิเคราะห์ ซึ่งเป็นเทคนิคที่ใช้กันอย่างกว้างขวาง สามารถบอกได้ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพให้ผลการตรวจสอบที่ถูกต้องแม่นยำและมีความจำเพาะสูง ค่าใช้จ่ายไม่แพง (4) เทคนิคที่ใช้ในงานทางด้านการวิจัยคือ เทคนิค HPLC หรือ LC-MS ซึ่งเป็นเทคนิคที่มีค่าใช้จ่ายที่สูง แต่ก็มีความแม่นยำที่สูงมากเช่นกัน ซึ่งเทคนิคนี้สามารถบอกได้ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ปัจจุบันทางศูนย์วิจัย VRI ได้ทำการทดสอบการปนเปื้อนสารพิษจากเชื้อราในวัตถุดิบและอาหารสัตว์ร่วมกับสารมาตรฐานควบคู่กันไปด้วยทุกครั้ง หรือเรียกว่าการทำ standard curve ซึ่งถือว่าเป็นการทดสอบเพื่อวัดความถูกต้องและวัดความแม่นยำของเทคนิคการวิเคราะห์ โดยค่าที่ได้จะรายงานออกมาในรูปค่า R-squared (R2) ซึ่งหากค่า R2 มีค่าเข้าใกล้…
สารพิษเชื้อราไหน ร้ายแรงงงเว่อร์!!! สารพิษจากเชื้อราที่มีปนเปื้อนในอาหารเป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องตระหนัก และมีอันตรายต่อประสิทธิภาพและสุขภาพของสัตว์ เราพบว่าสารพิษจากเชื้อรามากกว่า 1 ชนิด จะส่งผลกระทบต่อสัตว์ที่รุนแรงกว่าเดิม อาการป่วยที่ปรากฎบางครั้งจะไม่เหมือนกับสัตว์ได้รับสารพิษแค่ชนิดเดียว ซึ่งเป็นการยากในการที่จะวินิจฉัยโรคได้ และโอกาสเกิดโรคอื่นๆ ตามมาก็จะเป็นไปได้สูง ดังนั้น VPG ขอยกตัวอย่างความร้ายแรงของสารพิษจากเชื้อราเมื่อมีการเสริมฤทธิ์กันในสุกรและสัตว์ปีก ดังนี้ ในสุกร หากสุกรได้รับสารพิษจากเชื้อรา Deoxynivalenol (DON) ร่วมกับ Fumonisin B1 (FB1) เกิดการเสริมฤทธิ์กัน ทำให้ส่งผลต่อระบบทางเดินอาหารที่รุนแรงมากขึ้น เสริมให้ลำไส้ทำงานผิดปกติหลายส่วน ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ความเป็นพิษที่เกิดขึ้นยังส่งผลให้สุกรเกิดการติดเชื้อและเกิดการอักเสบที่ลำไส้ หากสุกรได้รับสารพิษจากเชื้อรา Deoxynivalenol (DON) ร่วมกับ Zearalenone ในปริมาณการปนเปื้อนระดับต่ำที่ไม่มีผลกระทบรุนแรงต่อสุกร กลับพบว่าสารพิษจากเชื้อราทั้งสองชนิดสามารถสริมฤทธิ์กัน ทำให้เกิดผลกระทบต่ออัตราการเจริญเติบโต และหากสุกรได้รับสารพิษ Deoxynivalenol (DON) ร่วมกับสารพิษจากเชื้อรากลุ่ม Aflatoxins ในปริมาณการปนเปื้อนระดับต่ำที่ไม่ส่งผลกระทบต่อสุกรเช่นกัน พบว่าสารพิษจากเชื้อราทั้งสองชนิดเสริมฤทธิ์กันจนเกิดผลกระทบต่อการเจริญเติบโต ระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้เกิดการอักเสบและเกิดความเสียหายที่ตับได้ ทั้งสุกรและสัตว์ปีกได้รับสารพิษกลุ่ม Aflatoxins ร่วมกับ Fumonisin B1 จะพบว่าเกิดการเสริมฤทธิ์กันจนทำให้เกิดความรุนแรงมากกว่าการได้รับสารพิษชนิดเดียว ในไก่พบการเกิดรอยโรคที่ตับ ตับมีลักษณะซีดเหลือง และยังส่งผลต่อคุณภาพของไข่ไก่ด้วย…
การเฝ้าระวังสารพิษเชื้อราในวัตถุดิบอาหารสัตว์ By ศูนย์วิจัยและพัฒนาVRI ความเสี่ยงที่มักจะพบการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อราในวัตถุดิบ พบว่าสามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่แปลงเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว กระบวนการผลิต การเก็บรักษา ตลอดจนกระบวนการบรรจุและการขนส่ง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของเชื้อรา และการสร้างสารพิษจากเชื้อรานั้นเกิดจากอุณหภูมิ ความชื้น และระยะเวลาของฤดูฝนที่ส่วนใหญ่มักเจอการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อรามากกว่าฤดูอื่นๆ รวมทั้งการเกิดความเสียหายของวัตถุดิบ เช่น การแตกหักของวัตถุดิบส่งผลให้เกิดการเจริญเติบโตที่เพิ่มขึ้นของเชื้อรา สารพิษจากเชื้อรา เป็นสารเมทาบอไรต์ที่สร้างจากเชื้อรา เมื่ออยู่ในสภาวะของสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการสร้างสารพิษ นอกจากนี้เชื้อราแต่ละชนิดจะมีความจำเพาะในการสร้างสารพิษที่ ต่างกัน เช่น เชื้อราแอสเปอร์จิรัส (Aspergillus) จะมีความสามารถในการสร้างสารพิษอัลฟลาท็อกซิน (Aflatoxins) ได้สูง ในขณะที่เชื้อราในกลุ่มฟูซาเลี่ยม (Fusarium) มีความสามารถในการสร้างสารพิษพวก ซีราลีโนน (Zearalenone) และฟูโมเนนซิน (Fumonisins) ดังนั้นการคาดการณ์สารพิษจากเชื้อราในวัตถุดิบต่างๆ ที่มีโอกาสจะเกิดขึ้นจึงเป็นสิ่งที่หน้าเฝ้าติดตาม ดังแสดงไว้ใน ตารางที่ 1
#เชื้อราในสัตว์ปีก สารพิษจากเชื้อรา สิ่งที่มองไม่เห็นแต่มีอยู่จริง!!! จากตอนที่แล้ว เราได้ทราบถึงความหมายและผลกระทบของสารพิษจากเชื้อราที่ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อการส่งออก รวมถึงผลกระทบที่มีต่อสุขภาพของสุกร และทางองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization of the United Nations หรือ FAO) ได้รายงานไว้ว่ามากกว่า 25 เปอร์เซ็นต์ ของผลผลิตทางการเกษตรทั่วโลกมีการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อรา ดังนั้น การปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อรายังคงเป็นปัญหาที่ทั่วโลกให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะทางด้านปศุสัตว์ของไทย มีงานวิจัยจำนวนมากที่ทำการศึกษาเพื่อเฝ้าระวังการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อรา ดังนั้นขอยกผลกระทบของสารพิษจากเชื้อราที่มีต่อสัตว์ปีก ให้ผู้อ่านได้เข้าใจโดยสังเขป ดังนี้ ผลกระทบของสารพิษจากเชื้อราในสัตว์ปีก ตับ : Aflatoxins, Ochratoxin A, Fumonisins – เกิดมะเร็งที่ตับ ตับ ม้ามและต่อมเบอร์ซ่าโต เกิดการเปลี่ยนแปลงของเนื้อสัมผัสและสีของตับและกึ๋น 2. ไต : Ochratoxin A, Aflatoxins, Fumonisins – ไตทำงานผิดปกติ ไตมีลักษณะบวมน้ำ อักเสบ เกิดเนื้อตาย ซีด ระบบสืบพันธุ์…
สารพิษจากเชื้อรา สิ่งที่มองไม่เห็นแต่มีอยู่จริง!!! กับเชื้อราในสุกร ? by : ศูนย์วิจัยและพัฒนาVRI สารพิษจากเชื้อรา หนึ่งในภัยเงียบที่สร้างผลกระทบต่อเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมการเลี้ยงสัตว์ในปัจจุบัน สารพิษจากเชื้อรา หรือ Mycotoxins เป็นสารพิษธรรมชาติที่สร้างจากเชื้อรา มักพบการปนเปื้อนของสารพิษจากเชื้อราในผลผลิตทางการเกษตรที่ใช้เป็นวัตถุดิบอาหารของมนุษย์และสัตว์ ภายใต้สภาวะอุณหภูมิ ความชื้นและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมจะสามารถพบการปนเปื้อนสารพิษดังกล่าวได้ง่าย สารพิษจากเชื้อรายังก่อให้เกิดความเสียหายต่อการส่งออก เกิดการสูญเสียด้านคุณภาพของผลผลิต อีกทั้ง สารพิษจากเชื้อรายังส่งผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์โดยตรงอีกด้วย เช่น ในสุกรและสัตว์ปีก เป็นต้น สารพิษจากเชื้อราที่มักก่อปัญหาในปัจจุบัน ประกอบด้วย อะฟลาท็อกซิน (Aflatoxin), ออคราท็อกซิน เอ (Ochratoxin A), ทีทูท็อกซิน (T-2 toxin) , ดีอ๊อกซี่นิวาลีนอล (Deoxynivalenol: DON), ฟูโมนิซิน (Fumonisins FB1, FB2), ซีราลีโนน (Zearalenone) และ เออร์กอต อัลคาลอยด์ (Ergot alkaloids) ในบทความนี้ VPG ขอยกตัวอย่างผลกระทบของสารพิษจากเชื้อราดังกล่าวที่มีผลต่อสุกร ให้ผู้อ่านได้เข้าใจโดยสังเขป ผลกระทบของสารพิษจากเชื้อราในสุกร ตับ :…
